Gương Sáng Phú Yên: Tổng Bí thư Trần Phú - Tấm gương sáng chói về trí tuệ, đạo đức, khí phách cách mạng

Tỉnh ủy Phú Yên, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học: “Đồng chí Tổng Bí thư Trần Phú với cách mạng Việt Nam và nơi sinh Phú Yên”. Đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương có bài phát biểu khai mạc Hội thảo.

  • Kính thưa các đồng chí lão thành cách mạng ,

  • Thưa các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học !

Hôm nay, Tỉnh ủy Phú Yên, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học: “ Đồng chí Tổng Bí thư Trần Phú với cách mạng Việt Nam và nơi sinh Phú Yên ” nhân dịp kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Phú - Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, người cộng sản kiên cường; nhà lý luận xuất sắc, người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây cũng là dịp để chúng ta tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời hoạt động cách mạng vẻ vang, tấm gương hy sinh anh dũng và những cống hiến to lớn của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân. Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, tôi xin nhiệt liệt chào mừng các đồng chí lão thành cách mạng, các nhà khoa học, các vị đại biểu khách quý và đại diện gia đình đồng chí Trần Phú về dự Hội thảo khoa học đầy ý nghĩa này.

Thưa các vị đại biểu và các đồng chí ,

Đồng chí Trần Phú sinh ngày 01-5-1904 tại thôn An Thổ, xã Dân An, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, (nguyên quán xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Đồng chí sinh ra khi đất nước ta đang đắm chìm trong vòng nô lệ của ngoại bang. Thân phụ của Trần Phú là một nhà Nho đỗ đạt, có tư tưởng yêu nước, thương dân, căm ghét chế độ thực dân, phong kiến. Vào dạy học ở Phú Yên từ năm 1901, đến năm 1907, ông được triều đìnhh Huế bổ nhiệm làm tri huyện Đức Phổ. Do không chịu được cảnh chính quyền thực dân hà hiếp, đàn áp dã man những người yêu nước và kiên quyết không chịu làm tay sai cho chúng, năm 1908, ông đã tự vẫn ngay tại công đường để tỏ thái độ phản đối. Hai năm sau, thân mẫu của Trần Phú là bà Hoàng Thị Cát cũng bị bạo bệnh qua đời, Trần Phú được họ hàng ruột thịt nuôi nấng, giúp đỡ, cho ăn học.

Năm 1922, sau khi tốt nghiệp Trường Quốc học Huế, Trần Phú được điều về dạy học ở thành phố Vinh (Nghệ An). Tại đây, tháng 7-1925, đồng chí tham gia Hội Phục Việt, một tổ chức của những người yêu nước cấp tiến.

Hoạt động bằng tất cả nhiệt huyết của tuổi trẻ, đồng chí trở thành một thành viên lãnh đạo của Hội phục Việt. Với tác phong sâu sát, hòa mình với quần chúng, có khả năng vượt trội về tổ chức, lãnh đạo, đặc biệt là năng lực tư duy chính trị, đồng chí Trần Phú đã đi đến nhiều địa phương ở miền Trung và Lào, để vận động, xây dựng cơ sở cách mạng. Tháng 7-1926, đồng chí được tổ chức (khi đó đổi tên thành Việt Nam Cách mạng Đảng) cử sang Quảng Châu (Trung Quốc), để bàn việc sáp nhập với Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Tại Quảng Châu, đồng chí gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và tham gia lớp huấn luyện cán bộ do Người trực tiếp giảng dạy.

Khóa học đó trang bị cho đồng chí Trần Phú những kiến thức cơ bản về cách mạng vô sản và lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê-nin. Sau khi kết thúc khóa huấn luyện, về nước hoạt động một thời gian, khoảng tháng 11-1926, Trần Phú trở lại Quảng Châu, được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giới thiệu sang học tại Trường Đại học Phương Đông (Mát-xcơ-va - Liên Xô).

Trong thời gian học tập ở Mát-xcơ-va (1927 - 1929), Trần Phú với bí danh Lý Quý, đã trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Nga và được cử làm Bí thư Chi bộ của những người cộng sản Việt Nam đang học tại Trường Đại học Phương Đông. Mãn khóa học, đầu năm 1930, đồng chí Trần Phú nhận chỉ thị của Quốc tế cộng sản, trở về nước hoạt động. Trong thời gian Trần Phú đang trên đường về nước, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập tại Hồng Công (Trung Quốc). Khi đồng chí về đến Sài Gòn, vừa bắt được liên lạc với cơ sở, đã bị mật thám truy lùng gắt gao, lại phải lên tàu sang Hồng Công. Tại đây, đồng chí gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được Người thông báo về sự kiện thành lập Đảng và phong trào cách mạng trong nước.

Sau một thời gian nghiên cứu, nắm tình hình, tháng 4-1930, được sự giới thiệu của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đồng chí Trần Phú bí mật về nước hoạt động. Đồng chí được Ban Chấp hành Trung ương lâm thời giao nhiệm vụ dự thảo bản Luận cương chính trị của Đảng. Để có thêm cơ sở cho việc dự thảo bản Luận cương chính trị , đồng chí đã đi khảo sát một số địa phương ở đồng bằng Bắc Bộ. Chuyến khảo sát đó giúp đồng chí hiểu rõ thêm về tình hình công nhân, nông dân; về hoạt động của các tổ chức cơ sở đảng, về tinh thần và thái độ cách mạng của các giai cấp và tầng lớp trong xã hội. Tháng 7-1930, kết thúc chuyến khảo sát, đồng chí Trần Phú trở về Hà Nội và được bổ sung vào Ban Chấp ủy lâm thời . Chính tại số nhà 90, phố Hàng Bông (nay là phố Thợ Nhuộm ), trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực tiễn, soi rọi bằng lý luận Chủ nghĩa Mác -Lê-nin, đồng chí Trần Phú đã hoàn thành bản dự thảo Luận cương chính trị của Đảng.

Tháng 10-1930, tại Hồng Công, đồng chí Trần Phú chủ trị Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất. Hội nghị đã thông qua bản Luận cương chính trị do đồng chí soạn thảo. Hội nghị còn đưa ra nhiều quyết định quan trọng như: Án nghị quyết về tình hình hiện tại ở Đông Dương và nhiệm vụ cần kíp của Đảng; về điều lệ Đảng; về công nhân vận động; về vấn đề phản đế của Trung ương toàn thể Hội nghị…

Bản Luận cương chính trị được thông qua tại Hội nghị Trung ương (tháng 10-1930), tuy còn một vài vấn đề chưa thật sự thống nhất với Chính cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt , (được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng, tháng 02-1930), nhưng những vấn đề cơ bản về đường lối, mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng: “ Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản ”(1) (của Chính cương ), đã được thống nhất, khẳng định trong Luận cương chính trị : “Sau khi hoàn thành cách mạng tư sản dân quyền, xứ Đông Dương sẽ nhờ vô sản giai cấp chuyên chánh các nước giúp sức cho mà phát triển, bỏ qua thời kì tư bổn mà tranh đấu thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa ”(2). Luận cương phân tích mối liên hệ mật thiết giữa hai nhiệm vụ cách mạng, đấu tranh chống đế quốc và chống phong kiến, giữa hai mục tiêu: Dân chủ “thổ địa cách mạng” và dân tộc “Đông Dương hoàn toàn độc lập”. Đây là những quan điểm, đường lối đúng đắn, xuyên suốt của Đảng, thể hiện tính nhất quán về con đường, mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta xác định, được nhân dân ta lựa chọn ngay từ đầu, trở thành nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Có thể khẳng định, dưới sự chủ trì của đồng chí Trần Phú, Hội nghị Trung ương lần thứ nhất đã thành công tốt đẹp. Kết quả của Hội nghị đã đánh dấu sự trưởng thành về nhiều mặt của Đảng ta. Với việc bầu ra Ban Chấp hành Trung ương chính thức, (thay cho Ban Chấp hành Trung ương lâm thời), bộ chỉ huy cao cấp của Đảng lần đầu tiên được kiện toàn về mặt tổ chức; Uy tín của Đảng được nhân lên trong phạm vi cả nước, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng Đông Dương phát triển nhanh chóng. Với sự ra đời của Ban Chấp hành Trung ương do đồng chí Trần Phú làm Tổng Bí thư, Đảng ta đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của Quốc tế Cộng sản. Ngày 11- 4-1931, tại phiên họp thứ 25, Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản (lần thứ XI) quyết định công nhận: “Đảng Cộng sản Đông Dương trước đây là một chi bộ của Đảng Cộng sản Pháp, từ nay được công nhận là chi bộ độc lập thuộc Quốc tế Cộng sản”(3). Đó là một trong những yếu tố thuận lợi, tạo điều kiện cho Đảng ta củng cố và phát triển trong tình hình vô cùng khó khăn lúc bấy giờ.

Về một số điểm hạn chế của Luận cương , có thể nhận thấy nguyên nhân bắt nguồn từ tư tưởng “tả khuynh” của Đại hội VI (năm 1928) của Quốc tế Cộng sản. Tư tưởng đó đã ảnh hưởng đến đường lối của các đảng cộng sản trên thế giới, nhất là những đảng vừa mới ra đời như Đảng Cộng sản Việt Nam. Việc Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (tháng 10-1930), đưa ra nhiều Án Nghị quyết , trong đó có một số nội dung còn mang tính giáo điều, không sát hợp với tình hình cách mạng Việt Nam, chính là do ảnh hưởng từ sự chỉ đạo, can thiệp quá sâu của Quốc tế Cộng sản.

Sớm nhận thấy những kết quả bất lợi của phong trào cách mạng do ảnh hưởng của tư tưởng “tả khuynh”, Ban Chấp hành Trung ương và Ban Thường vụ Trung ương dưới sự chỉ đạo của Tổng Bí thư Trần Phú, đã nghiên cứu, đánh giá tình hình cách mạng, kịp thời đưa ra chủ trương, đường lối chỉ đạo phù hợp với thực tiễn. Ngày 18-11-1930, Ban Thường vụ Trung ương soạn thảo Chỉ thị về vấn đề thành lập Hội phản đế đồng minh ; thành lập các tổ chức Nông hội, Đoàn Thanh niên cộng sản, Hội Phụ nữ, Hội Cứu tế đỏ… Nhờ có sự điều chỉnh kịp thời về mặt chủ chương, đường lối, quan điểm, Đảng ta đã từng bước khắc phục tư tưởng giáo điều, cô độc, hẹp hòi, để lãnh đạo phong trào cách mạng phát triển đúng hướng.

Đánh giá về những đóng góp to lớn của đồng chí Trần Phú, Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII) khẳng định: “Trên cương vị Tổng Bí thư đầu tiên, Trần Phú đã có những đóng góp to lớn trong việc xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đồng chí tranh thủ mọi điều kiện để trang bị lý luận Mác - Lê-nin cho cán bộ, đảng viên, kiên quyết đấu tranh khắc phục những biểu hiện ấu trĩ tả khuynh, hữu khuynh trong Đảng. Đồng chí dành nhiều công sức để xây dựng và củng cố tổ chức, kiện toàn các cơ quan từ trung ương đến các xứ ủy và các đảng bộ, nhất là ở những vùng quan trọng, bị địch đàn áp”(4).

Thưa các vị đại biểu và các đồng chí ,

Giữa lúc phong trào cách mạng đang phát triển, ngày 18-4-1931, Tổng Bí thư Trần Phú sa lưới kẻ thù. Bất chấp mọi thủ đoạn tra tấn tàn bạo và dụ dỗ của địch, đồng chí luôn nêu cao ý chí kiên cường, giữ vững khí tiết của người cộng sản. Đòn roi tra tấn, sự tàn bạo của chế độ nhà tù đế quốc đã làm sức khỏe của đồng chí Trần Phú suy kiệt, đồng chí đã hy sinh ngày 06-9-1931 tại bệnh viện Chợ Quán - Sài Gòn. Trước lúc hy sinh, lời nhắn gửi cuối cùng của đồng chí là: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”.

Tổng Bí thư Trần Phú đã anh dũng hy sinh khi mới 27 tuổi đời, gần một năm giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng, nhưng đồng chí đã để lại cho Đảng và nhân dân ta một tấm gương sáng chói về trí tuệ, đạo đức, khí phách hiên ngang của người cộng sản. Đó là tấm gương hy sinh, phấn đấu trọn đời cho lý tưởng của Đảng; một lòng một dạ phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Đó là tấm gương sáng ngời về ý chí, nghị lực của người đảng viên cộng sản, một nhà lý luận xuất sắc của Đảng. Tên tuổi và sự nghiệp của đồng chí Tổng Bí thư Trần Phú đã trở thành biểu tượng cao đẹp, mãi mãi được cán bộ, đảng viên và nhân dân ta tin yêu và kính phục.

Thưa các vị đại biểu và các đồng chí ,

Hội thảo khoa học kỷ niệm 110 năm Ngày sinh của đồng chí Trần Phú được tổ chức trọng thể vào lúc toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang tích cực thi đua học tập, lao động sản xuất, lập thành tích chào mừng những ngày lễ lớn của đất nước: Ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam (30-4); ngày Quốc tế lao động 01-5 và lễ kỷ niệm lần thứ 124 Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Cuộc Hội thảo hôm nay góp phần làm tăng thêm động lực tinh thần, động viên các cấp, các ngành, các địa phương, cổ vũ cán bộ, đảng viên và đồng bào, chiến sĩ cả nước, hăng hái thi đua lao động sáng tạo, công tác và học tập, lập nhiều thành tích, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng. Hội thảo cũng là dịp để chúng ta tuyên truyền, cổ vũ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương của những chiến sĩ cộng sản tiền bối, những người học trò xuất sắc của Người. Là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng vẻ vang cho các tầng lớp nhân dân, nhất là cho thế hệ trẻ hôm nay.

Tưởng nhớ Tổng Bí thư Trần Phú, chúng ta tự hào về một người cộng sản chân chính, nhà lý luận xuất sắc của Đảng và cách mạng nước ta, người con ưu tú của dân tộc Việt Nam; bày tỏ lòng biết ơn về những cống hiến to lớn của đồng chí Trần Phú đối với đất nước, đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta dưới sự lãnh đạo của Đảng. Tưởng nhớ đồng chí, chúng ta nguyện học tập ý chí kiên cường, tinh thần làm việc tận tụy, hy sinh phấn đấu trọn đời vì lý tưởng của Đảng và hạnh phúc của nhân dân; học tập nhân cách đạo đức sáng ngời của người cộng sản kiên cường; quyết tâm phấn đấu xây dựng đất nước ta ngày càng giàu, đẹp. Tấm gương sáng ngời của đồng chí Tổng Bí thư Trần Phú sống mãi trong trái tim cán bộ, đảng viên và các thế hệ người Việt Nam chúng ta!

Kính chúc các vị đại biểu, các đồng chí sức khoẻ, hạnh phúc, thành công,

Xin trân trọng cảm ơn ./.


Chú thích:

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập , Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, H, 1998, t. 02, tr. 02

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam: Sđd , tr. 94

(3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập , Nxb. Chính trị quốc gia, H. 2002, t. 03, tr. 309

(4) Lời điếu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam do đồng chí Phạm Thế Duyệt, Ủy viên Thường vụ Thường trực Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đọc tại Lễ truy điệu và di dời hài cốt đồng chí Trần Phú ngày 12-01-1999, theo Báo Nhân dân , ngày 13-01-1999