Gương Sáng Phú Yên: NSND Thế Anh - Ngôi sao kỳ diệu của điện ảnh Việt Nam

Xuất thân từ diễn viên kịch nói trở thành ngôi sao sáng kỳ diệu của thế hệ vàng điện ảnh Việt Nam từ thập niên 60 thế kỷ trước, NSND Thế Anh đã có nhiều cống hiến xuất sắc.

Ông là một trong những diễn viên đầu tiên từ Bắc vào Nam hoạt động nghệ thuật khi đất nước vừa thống nhất, trở thành đại sứ hòa hợp tình nghệ sĩ. Sự ra đi của Thế Anh đã để lại niềm tiếc thương lớn lao cho đồng nghiệp và người hâm mộ…

Trung úy Phương - từ vai diễn đến thần tượng

Được mệnh danh là “hoàng tử màn bạc” Việt Nam, trong 55 năm hoạt động nghệ thuật, NSND Thế Anh đã thủ diễn 60 bộ phim điện ảnh và truyền hình, tiêu biểu như: Nổi gió (1966), Chị Nhung (1970), Đường về quê mẹ (1971), Em bé Hà Nội (1974), Mối tình đầu (1977), Tự thú trước bình minh (1979), Vụ án Hồ Con Rùa (1985), Gánh xiếc rong (1988), Đêm hội Long Trì (1989), Điện Biên Phủ (1992), Người học trò đất Gia Định xưa (2002), Dốc tình (2003)… Nhiều vai diễn của ông để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người xem như trung úy Phương (Nổi gió) , Ba Duy (Mối tình đầu) , chúa Trịnh Sâm (Đêm hội Long Trì) .


NSND Thế Anh với đạo diễn trẻ Chu Quang Mạnh Thắng. Ảnh: PHAN TẤN HÙNG

NSND Thế Anh và NSND Trà Giang là 2 bạn diễn thân thiết thuộc thế hệ vàng của điện ảnh Việt Nam từ cuối thập niên 60 thế kỷ trước, từng đóng chung trong các phim như Em bé Hà Nội, Mối tình đầu . NSND Trà Giang vô cùng xúc động khi hay tin NSND Thế Anh qua đời sau một cơn nhồi máu cơ tim. Bà nói: “Anh Đoàn Dũng mới ra đi năm ngoái nay tới lượt anh Thế Anh. Mới ngày nào chúng tôi còn trẻ sôi nổi trên phim trường mà nay lại lần lượt về với ông bà. Chúng tôi đều là những nghệ sĩ từ miền Bắc vào Nam sau ngày hòa bình. Sau này mỗi lần ra Hà Nội dự các sự kiện điện ảnh, chúng tôi đều cùng đi với nhau. Anh Thế Anh là người giỏi nghề, rất khiêm tốn, vui vẻ, năng động, nhiệt tình với bạn bè. Dù là dân kịch nói nhưng chuyển sang phim, Thế Anh đóng rất tự nhiên, thần thái”.

NSND Thế Anh tên đầy đủ là Nguyễn Thế Anh, sinh ngày 3/4/1938 tại Từ Liêm, Hà Nội trong một gia đình trí thức. Ông tốt nghiệp loại ưu khóa I Trường Sân khấu - Điện ảnh Việt Nam, về công tác tại Nhà hát kịch Việt Nam và gặt hái thành công trên sân khấu lẫn điện ảnh mà khởi đầu là vai trung úy Phương trong phim Nổi gió của đạo diễn Huy Thành trình làng năm 1966. Nhà văn - đạo diễn trẻ Chu Quang Mạnh Thắng cho biết: “Những cô gái, chị gái trẻ ở quê tôi hồi đó rất mê trung úy Phương, và diễn viên Thế Anh đã trở thành thần tượng suốt một thời của họ. Đến thời chúng tôi, ông cũng vẫn là một thần tượng của thế hệ trẻ, với những vai diễn trong phim Điện Biên Phủ, Đứa con người lính, Đêm hội Long Trì…

Chu Quang Mạnh Thắng còn thổ lộ thêm: “Có một kỷ niệm rất vui, đó là lúc tôi còn bé, người ta cũng thường hay gọi tôi là trung úy Phương, do tôi cũng có hai cái răng khểnh, và lúc đó tôi cũng có khuôn mặt khá giống với nghệ sĩ ThếAnh trong phim Nổi gió . Sau này, khi tôi lập nghiệp ở Sài Gòn và bước vào ngành nghệ thuật thứ 7 với các vai trò như biên kịch, biên tập, đạo diễn…, thi thoảng tôi được gặp ông, được tiếp xúc trực tiếp với thần tượng của mình. Ấn tượng mà ông để lại cho tôi trong mỗi lần gặp gỡ, đó là những nụ cười thật hiền lành, phúc hậu, và thật dễ mến. Nghe tin ông qua đời, tôi thấy buồn và hụt hẫng”.

Ba Duy - Mối tình đầu và duyên nợ phương Nam

Bộ phim Mối tình đầu do Hải Ninh đạo diễn, Hoàng Tích Chỉ viết kịch bản dựa trên truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Hiểu Trường đã gây ấn tượng mạnh, thành công ngoài mong đợi, trở thành bộ phim kinh điển của điện ảnh Việt Nam thống nhất. Chẳng những bộ phim được trao giải Bông Sen Bạc mà còn đưa nghệ sĩ Thế Anh với vai diễn xuất thần chàng thanh niên bụi đời Ba Duy lên bục vinh quang, nhận giải thưởng Nam diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ V năm 1980.

Bối cảnh phim Mối tình đầu là TP Sài Gòn khi chiến tranh sắp kết thúc. Chủ nghĩa hiện sinh đang chi phối lối sống giới trẻ. Chàng sinh viên Ba Duy với mối tình đầu nghiệt ngã đổ vỡ do sự hiểu lầm, phản bội của người yêu là Diễm Hương (diễn viên Như Quỳnh đóng) bỏ anh đi lấy một cố vấn Mỹ để cứu cha. Rời bỏ giảng đường, Ba Duy ăn chơi trác táng, nghiện ngập xì ke ma túy, phóng xe bạt mạng trên phố.


NSND Thế Anh thời trẻ. Ảnh: TL

Tưởng chừng con đường phía trước của chàng trai trẻ Ba Duy mãi chìm trong bóng tối thì ánh sáng lại lặng lẽ chiếu rọi vào anh từ người chị ruột là Hai Lan do diễn viên Trà Giang đóng. Nhân vật Hai Lan được xây dựng từ nguyên mẫu là bà Hoàng Thúy Lan, một cán bộ tình báo cách mạng hoạt động nội thành, đã khuyên giải nâng đỡem trai Ba Duy thoát khỏi bế tắc, tìm con đường sống mới khi đại quân tiến vào giải phóng Sài Gòn. Đó cũng là lúc Diễm Hương phát hiện anh chồng người Mỹ đang âm mưu bắt cóc trẻ em đưa ra bán ởnước ngoài và cô đã bị hắn giết để bịt đầu mối tội lỗi.

NSND Thế Anh cho biết, sau khi nhận vai diễn Ba Duy trong phim Mối tình đầu , ông đọc rất nhiều tư liệu sách báo, xem phim ảnh về đời sống, học hành của giới trẻ Sài Gòn trước năm 1975. Rồi ông bỏ hàng tháng trời vào Sài Gòn đi thực tế ởtrung tâm cai nghiện ma túy Fatima bên cầu Bình Triệu. Bác sĩ đây chỉ cho Thế Anh cách ngậm thuốc chữa đau răng để sủi bọt mép giống con nghiện và vài thủ thuật khác cho vai diễn. Tiếp đó, chàng nghệ sĩ Hà Nội tập chạy xe máy lạng lách trên đường phố Sài Gòn, làm quen và chơi với đám thanh niên choi choi thành thị, xông vào cả ổ hút chích khu rạp Rex. Nhiều bạn trẻ đường phố bất cần đời mà Thế Anh làm quen đã trở thành diễn viên quần chúng cho phim Mối tình đầu .

NSND Thế Anh từng cho biết thời bao cấp, diễn viên ăn lương Nhà nước, đi đóng phim là nhiệm vụđược giao. Lăn lộn mấy tháng trời trên phim trường chính đường phố Sài Gòn, cả đoàn làm phim ăn uống giản dị trên các quán vỉa hè như dân lao động khác. Điều này gây ngạc nhiên cho người Sài Gòn. Bởi trước đây, những ngôi sao màn bạc của miền Nam có đời sống khác người thường. Và một điều mà NSND Thế Anh tâm đắc là khi xem phim Mối tình đầu , hiếm người tin diễn viên đóng vai Ba Duy là dân Hà Nội chính gốc mới Nam tiến.

Ông đã hóa thân vào nhân vật Ba Duy bụi đời nghiện ngập giữa Sài Gòn, hoàn hảo tới mức khi đi chợ Bến Thành có bà lão còn chạy theo khuyên nhủ xúc động rằng: “Con ơi, đang trai tráng mạnh khỏe như vầy sao lại dính vô ma túy chi cho khổ. Con gắng bỏ nó đi để làm lại cuộc đời nghen con!”.

PHAN TẤN HÙNG