Ẩm Thực Phú Yên: Đặc Sản Cua Huỳnh Đế

Một trong những nổi tiếng của tỉnh Phú Yên, phải kể tới món cua huỳnh đế. Sở dĩ gọi là cua huỳnh đế vì nó là món ăn chuyên phục vụ cho vua chúa ngày xưa. Đến nay, món ăn này thường chỉ dành cho giới thượng lưu. Cùng Thổ địa Phú Yên thưởng thức món cua quý tộc này nhé.

Được ngư dân tôn xưng là vua của các loài cua, cua huỳnh đế là đặc sản của vùng biển Phú Yên. Cua huỳnh đế to bằng bàn tay xòe, mình khum tròn nhìn giống con bọ khổng lồ hay có con hình dáng như loài rùa, đầu cua hơi chúi xuống, có màu đỏ hồng, mai hình vuông, càng và que ngắn, đầu cua dài và có nhiều râu.

Cua huỳnh đế có hình dáng rất độc đáo: mai như rùa màu đỏ, đuôi nhỏ như tôm và cái đầu to như con tôm te Ở Việt Nam, cua huỳnh đế có nhiều ở vùng biển miền Trung như Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và Bình Thuận.

Nguồn gốc

Cua hoàng đế
Cua hoàng đế (Ảnh sưu tầm)

Tên gọi cua huỳnh đế có một nguồn gốc thú vị. Loài cua này vốn nổi tiếng thơm ngon, được ngư dân tôn xưng là vua của các loài cua tức cua nên gọi là cua “hoàng đế” . Nhưng sau khi trở thành sản vật tiến vua chúa, quan địa phương lệnh dân phải đọc trại đi thành “huỳnh đế” vì sợ phạm húy.
Hình dạng đặc biệt của loại cua này khiến du khách tò mò, còn vị của nó làm người ta không thể quên. Khách sành thích cua huỳnh đế không chỉ vì nó to (có thể lên tới 1kg) và nhiều dinh dưỡng mà còn bởi cảm giác ngon miệng khi ăn.

Món ăn dành cho vua chúa

Cua huỳnh đế sống ở vùng biển nước sâuCua huỳnh đế sống ở vùng biển nước sâu (Ảnh sưu tầm)

Cua huỳnh đế chỉ sống ở vùng biển sạch có đáy cát vàng và nguồn nước trong xanh. Ở Việt Nam, cua huỳnh đế có ở các vùng biển Bình Định, Phú Yên, Bình Thuận, Quảng Ngãi, Khánh Hòa. Mùa xuân là thời điểm cua huỳnh đế rộ nhất, khoảng từ tháng 12 đến tháng 3 âm lịch. Những con cua huỳnh đế sống ở vùng biển nước sâu khá to, thường có trọng lượng hơn 1kg.

Càng cua Huỳnh Đế
Càng cua Huỳnh Đế (Ảnh sưu tầm)

Còn trên thế giới, cua huỳnh đế phân bố nhiều ở vùng biển phía Đông Nam Thái Bình Dương Cua huỳnh đế thường sống ở xa bờ, vùng biển sạch, nước sâu, nơi có đáy cát vàng và nguồn nước trong xanh. Mùa khai thác loại cua huynh đế ở nước ta kéo dài từ tháng chạp âm lịch đến tháng tư năm sau.

Món ăn dành cho vua chúa
Món ăn dành cho vua chúa (Ảnh sưu tầm)

Nhìn vỏ ngoài của huỳnh đế đã thấy ấn tượng rồi nhưng khi ăn mới hiểu vì sao loài cua này được tôn là vua của loài cua, bởi thịt cua huỳnh đế thơm ngon, thớ thịt săn chắc, bổ dưỡng với độ đạm cao.
Về Phú Yên, bạn có thể tìm thấy cua huỳnh đế được bán ở nhiều quán hàng. Cua huỳnh đế được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau đều mang đến ấn tượng khó quên. Cua huỳnh đế rửa sạch, tách mai, chặt ra từng miếng nhỏ rồi om mặn ăn với cơm là món ăn khá bình dị.

Mốn cua sốt
Món cua sốt (Ảnh sưu tầm)

Để bắt được cua huỳnh đế, ngư dân lặn hoặc dùng bẫy. Có nơi, ngư dân dùng lưới cho mồi vào để dụ cua vào ăn mồi và dính chân vô lưới. Cua huỳnh đế là loài cua giàu giá trị dinh dưỡng, trong đó có chất đạm, chất béo, chất xơ, canxi, phốt pho, nhiều vitamin và yếu tố vi lượng khác.


Cua sốt me (Ảnh sưu tầm)

Cũng có thể luộc cua, lấy thịt, ướp gia vị rồi chao dầu để nấu cháo. Nồi cháo cua huỳnh đế ngon phải có lớp mỡ hành vàng sánh ở trên, lẫn với nước gạch màu đỏ cùng những thớ thịt màu trắng của cua.

Cua huỳnh đế có thể được chế biến nhiều cách như hấp, rang muối, rang me hoặc nấu cháo. Khi xưa, cua huỳnh đế chỉ được dâng lên các vị vua chúa dùng vào các dịp mùa xuân đến.

Nhưng có lẽ món ăn hấp dẫn và giúp cảm nhận được hết độ ngon của cua huỳnh đế có lẽ là món cua hấp chấm muối ớt. Thịt cua săn chắc, trắng muốt chấm cùng muối hột dược giã chung với ớt xanh cùng chút bột ngọt sẽ quyến rũ bất cứ ai và mới hiểu lý do mà từ thời xưa, loài cua này đã là món ăn được vua chúa yêu thích, độ ngon được sánh ngang với cá tuyết đen hay cá hồi đỏ.

Các địa điểm ăn món Cua Huỳnh Đế Phú Yên

- Quán Chúc Xíu - Bạch Đằng, 3, Tuy Hòa, Phú Yên, Việt Nam
- Quán Hải Sản Cây Phượng - Bạch Đằng, 3, Tuy Hòa, Phú Yên, Việt Nam
- Quán Hoa Sữa - 174 Đường Lê Lợi, Phường 4, Thành Phố Tuy Hòa, Tỉnh Phú Yên, Việt Nam
- Quán Sơn - Cầu Gỗ bờ kè Bạch Đằng

Cua Huỳnh Đế, một trong nhưng đặc sản hoàng gia của Phú Yên.